اطرافيانش واضح و مبرهن است كه در اين مسافرت محمد على هيچ منظور ندارد جز اين كه تحصيل قوه كند بر ضد سلطنت جديد . در وين خلوتهاى طولانى و مشورت زياد با امير بهادر كرده . در نيس سعد الدوله صدراعظمش را كه رئيس مستبدين بود ملاقات كرده خصوصا صحبت زيادى داشته . ظل السلطان مخوف شاهزاده ظل السلطان مخوف كه در 1909 بدبختانه خيال داشت داخل ايران شود تحقيقا معلوم نيست در پاريس با كى ملاقات كرده ولى مطمئنا تلاش زيادى داشته در انتشار مقصودش . هنگام بيرون رفتنش از بروكسل عازم بود كه برود برلن بلكه بتواند در آنجا هم‌وطنانش را محرمانه همراه با مقاصدش كند . پانسيون محمد على شاه انتريگهاى محمد على مطلقا مخالف با تعهدات سفارت روس در طهران است كه از او گرفته و به دولت جديد داده تا يك « پانسيونى » برايش مقرر كرده‌اند . عدالت مقتضى است اين « پانسيون » قطع شود . گرچه محمد على مغرور است بر اين‌كه دولت روس حمايت از وى مىكند ولى گمان نمىكنم بلكه يقين حاصل است كه كابينهء پطرزبورغ خيلى كسل است از اين اعمال محمد على . بعد از ذكر شمايل شاه كه همه مىدانيم مىنويسد اشخاصى كه نزد او رفته و ملاقاتش كرده‌اند ما را مطمئن ساخته‌اند كه هوشش از درجهء متوسط هم پائين‌تر است و از مطالب مقدماتى پلتيك هم بىخبر است . مىگويند مثل كسى مىماند كه عمرش را در پستوى دكان فرش‌فروشى سپرده [ است ] او را صاحب مقاصد فاسده يافته‌اند . دروغ‌گوئى را در وجود او طبيعت ثانويه ديده‌اند . ايرانيها كار بسيار نيكوئى كردند كه خود را از چنگ او خلاص كردند همچنانكه تركها خود را از چنگ عبد الحميد نجات دادند . ولى محققا عبد الحميد راضى نمىشود كه محمد على كفشهايش را واكس بزند . سعد الدوله و ظل السلطان نيس 30 دسامبر - شاه مخلوع چند روزى در اين‌جا به سر برد و صحبتهاى طولانى با عموى خود ظل السلطان و رئيس الوزراء سابق خود سعد الدوله كرده به اين صحبتها اهميت پلتيكى بسيار نسبت مىدهند . سلطان معزول به طرف مارسى و ليون حركت كرد . شايد خيال داشته باشد چند مدت در سويس بماند . معلوم شد اظهارات شاهزاده